طغیان دور پریماه اعوانی

ISBN:

Published: 2012

Paperback

80 pages


Description

طغیان دور  by  پریماه اعوانی

طغیان دور by پریماه اعوانی
2012 | Paperback | PDF, EPUB, FB2, DjVu, AUDIO, mp3, RTF | 80 pages | ISBN: | 6.69 Mb

بنویس تاریخ بلاغت طاغی رامیلاد کامیابیان1همچون قاعده‌ای کلی، در ابتدای یادداشتی از این دست همواره لازم است موقعیت کتاب و، به طریق اولی، پدیدآورنده‌اش را در میدان تولید ادبیِ امروز ایران مشخص کنیم؛ یعنی، مبتنی بر نشانه‌های متنی و فرامتنی، بر اساس مؤلفه‌های بوطیقایی و هم خصایص ظاهراً «غیرادبی»، معین کنیم که اثر و صاحبش، از میان خیل صف‌بندی‌های موجود، به کدام جناح ادبی تعلق دارند. همچو عملی، پیش از هر چیز، برای‌مان روشن می‌سازد که چه توقعات و چه انتظاراتی –چه به‌عنوان خواننده و چه در مقام منتقد– از اثر می‌بایست داشته باشیم و، به همین سیاق، مانع قرائت‌های دل‌بخواهانه‌ای می‌شود که، با فهمی معیوب و یک‌سره نادرست از مفاهیم به‌اصطلاح پست‌مدرن، صرفاً مَنویات نگارنده را نمایندگی و بیان می‌کنند.«طغیان دور» کتاب دوم پریماه اعوانی است، پس از «پرسه‌های متلاشی».

و، همچون همان کتاب، مشخصاً از دل یکی از جریان‌های پیشرو شعر فارسی، یعنی حجم‌گرایی، بیرون آمده. طرح جلد، طراحی صفحات، نوع فصل‌بندی، و حتی جنس کاغذ، همه و همه، پیش از خواندنِ حتی یک سطر از یکی از شعرهای مجموعه، خاستگاه تاریخیِ کتاب را بر خواننده‌ی آشنا با شعر معاصر ایران عیان می‌کند. البته انتظاری که به این شیوه برانگیخته می‌شود، سپس، در مواجهه با خود کلمات و سطرها و قطعات نیز تمام‌وکمال برآورده می‌شود. در نتیجه، کتاب که به این شکل به بخشی از تاریخ ادبیات معاصر متصل شده ناگزیر نیست مبانیِ زیباشناختیِ خود را توضیح بدهد: این کار می‌بایست قبل‌تر، در نقطه‌ی صفر تاریخِ آن جریان، انجام گرفته باشد.

بوطیقای مولد طغیان دور پیش از انتشار این کتاب و، حتی، نوشته شدن اشعارش نظم و نسق یافته، گیرم نه به شکلی نظام‌مند و منسجم، اما دست‌کم در آثار شاعران پیشرو سال‌های چهل، از یدالله رویایی تا بیژن الهی، و از پرویز اسلام‌پور تا هوشنگ چالنگی.با این حساب، «طغیان دور» مخاطره‌ی پیش رویش را پیشاپیش رقم زده: روشن است که انتساب به سنت شعر حجم چه محدودیت‌ها و چه امکان‌هایی را، تؤامان، برای این کتاب و شاعرش به همراه داشته؛ پرسش اساسی آن است که شاعر این اثر، به طور متقابل، چه دستاوردهایی می‌تواند به آن سنت تقدیم کند.

به بیان دیگر، آیا می‌شود از نوعی گشایش بوطیقایی، از پیشنهادی برای توسع‌بخشی به گستره‌ی آن سنت، توسط این اثر سخن گفت یا خیر. این، البته، پرسشی نیست که بتوان اینجا و در این نوشته با قاطعیت پاسخی برایش یافت، ولی بی‌شک جدی‌ترین پرسشی است که سر راه و کار شاعریِ پریماه اعوانی قرار دارد، او که به سال 1367 متولد شده و از جوان‌ترین حجم‌گراهاست.2پس وفور ترکیب‌ها و، مقدم بر آن، وفور سطرهایی که تماماً حاصل تتابع و ترکیب‌اند (چه اضافی، چه وصفی؛ چه تشبیهی، چه استعاری) خصلتی نیست که محدود به این اثر باشد.

این خود یکی از نشانه‌های پیروی از بوطیقای شعر حجم است. در ترازی کلی و جریان‌شناسانه، سطرهایی مثل «سرطان شکوفه‌های بهار»، مثل «باغ‌های لعنت عبث»، مثل «خارسارهای عقیم ماجرا» (که به‌تصادف انتخاب و بیرحمانه از دل قطعه‌های کتاب بیرون کشیده شده‌اند،) و بسیاری دیگر، در حکم یکی از بازوهای اتصال اثر به نیاکان دهه‌چهلی‌اش هستند. اما در ترازی جزئی و در مقام یک ویژگیِ بلاغیِ خاص این کتاب، لازم است دقیق‌تر بررسی‌شان کنیم تا کارکرد ویژه‌شان در همین متن را بیابیم.همین سه ترکیب را که سه سطر مجزا از سه شعر مختلف کتاب‌اند در نظر بگیریم.

شک نیست که همچو نمونه‌ی آماریِ سه‌گانه‌ای دقت چندانی ندارد؛ با این حال، تحلیل را ساده‌تر می‌کند و با اقتضائات این یادداشت سازگارتر است. روشن است که از سه جزء شکل‌دهنده‌ی هر یک از این سه سطر، دست‌کم یکی مستقیماً از دل طبیعت آمده: «خارسار» در آخری، «باغ» در دومی و «شکوفه» و «بهار» در اولی. به این بررسی می‌شود سطرهایی دیگر هم افزود: «جادوی صحراهای گرم»، «قلب متشنج زمین»، «ماهوت نرم خورشید»، و ...

. آنجا که ترکیب‌های پرشمار کتاب نه‌فقط در شیوه‌ی بلاغیِ ترکیب شدن که در محتوا نیز وامدار نیاکان خود می‌مانند اینجاست. از سرودن «ناخوشی‌ها»ی الهی، از نوشته شدن شعرهای نخست چالنگی، از انتشار «دلتنگی‌ها»ی رویایی، حداقل، چهار دهه گذشته است و باز این طبیعت و مظاهر آن است که ماده‌ی خام اغلب سطرها و بیشتر تصاویر طغیان دور را فراهم آورده.در واقع، مسئله رویارویی با این پرسش کلی نیست که طبیعت چطور و به چه شیوه‌هایی در شعر معاصر ایران –شعری که به‌تدریج و از دهه‌های 1310 و 1320 و، با شتاب بیشتر، از دهه‌ی 1340 همراه شاعرش به «شهر» آمده– بازنمایی می‌شود یا می‌بایست بشود.

نه؛ پرسش به هیچ عنوان در سطحی چنین گسترده طرح نشده. قضیه به شعر حجم و تمام شاخه‌ها و زیرشاخه‌هایش محدود می‌شود و، با توجه به تاریخچه‌ و نمونه‌آثار منتسب به آن، صرفاً این است که آیا میان زیباشناسیِ شعر حجم و پیوند انگار دائمیِ آن با طبیعت رابطه‌ی انفصال‌ناپذیر وجود دارد یا خیر. به عبارت دیگر، آیا فرمول زبانیِ حجم تنها در طبیعت و با استفاده از مظاهر آن است که پاسخی درخور به دست می‌دهد؟ به شکل دیگری هم می‌توان پرسید: آیا این جوهره‌ی زیباشناختیِ شعر حجم است که امکانِ به‌کارگیریِ عناصر زندگیِ شهری (و نه الزاماً روزمره) را از شاعر سلب می‌کند؟3هرچه اعوانی در ترکیب چیره‌دست و در تصویر بلندپرواز به نظر می‌رسد، در زمینه‌ای که آن ترکیب‌ها و تصاویر را بر آن استوار می‌کند –یعنی طبیعت، آن هم طبیعت نمونه‌ای شعر حجم– محافظه‌کار و گریزان از تجربه جلوه می‌کند.

صحراها و باغ‌ها و برهوت‌های او درست آنجایی ناپذیرفتنی‌تر و نامنطبق بر تجربه‌ی فردیِ سوژه‌ی مدرن به نظر می‌رسند که به مُهر مکرر پایین شعرهایش توجه کنیم: ، بارسلون 2009، پاریس 2009، مونیخ 2009، میلان 2010، ناپل 2011 و دیگر اطراف و اکناف جهان که گویی مشاهده و سیاحت‌شان هیچ تأثیر ذهنی-زبانیِ روشنی بر سوژه‌ی راویِ شعرها نداشته. و همچو سوژه‌ای چه اندازه می‌بایست در خود مانده و ناگشوده بر جهان باشد تا از این سِیر آفاق و انفس به قول قدما، هیچ توشه‌ای برنچیده باشد؟از قضا، درست به‌خلاف آنچه ظاهراً به نظر می‌رسد، این جزء کوچک کتاب معنایی بسیار با خود حمل می‌کند: تاریخ تقویمیِ پای اشعار نمی‌تواند غیرتاریخی بودن اشعار را پنهان کند.

با وجود ظاهری که –چنان‌که در آغاز بخش اول گفتیم– مؤکداً کتاب را به تاریخ، تاریخ شعر معاصر، تاریخ شعر حجم، متصل می‌کند، شعرهای کتاب مطلقاً نشانی از تاریخ بر خود ندارند. نه به این دلیل که تاریخ در سطح داده‌های تاریخی و فکت‌ها و ارجاعات از آنان غایب است –نه؛ دست‌کم آن مُهر و امضای پای شعرها که هست.

از آن رو که شعرهای کتاب، علی‌رغم این‌همه، نشان چندانی از آن فاصله‌ی چهاردهه‌ایِ پیش‌گفته با سرنمون‌های خود ندارند. آن فاصله‌ی زمانی، به بیان دیگر، نه نمود بلاغی یافته و نه جلوه‌ای محتوایی.بلاغتْ تاریخ دارد و، با این حال، گویی برای شعر حجم این تاریخ در بی‌زمانیِ محض شناور مانده.

این بی‌زمانی مادامی که شعر حجم به رویایی –نه شخص او، که بوطیقایش– محدود بماند پابرجا و پاینده خواهد بود. عبور از شعر حجم، الزامی که نخستین‌بار، پیش از همه، خود رویایی آن را دریافت، چیزی نخواهد بود جز بسط نظری و عملیِ بوطیقای آن و برای این مقصود باید سنجید که آیا آن بی‌زمانیِ کذایی، چنان‌که در انتهای بخش دوم گفتیم، خصلتی زیباشناسانه است یا نه؟ و آیا تجرید الزاماً به گسست از تاریخ و بی‌اعتنایی به امر تاریخی می‌انجامد؟ این‌ها پرسش‌هایی بنیادین‌اند برای ما و هر مخاطب پیگیر شعر حجم، که شاید با توجه به آنچه تا به حال از شعرهای اعوانی خوانده، امید می‌بندد تا بخشی از پاسخش را در آثار آتیِ او بیابد.‏_________________________این یادداشت در هفته‌نامه‌ی «اردی‌بهشت»:‏http://ordib.ir/wp-content/uploads/20...در وبلاگ من، «پوئتیکا»:‏http://poesis.blogfa.com/post/89/%D8%...



Enter the sum





Related Archive Books



Related Books


Comments

Comments for "طغیان دور":


vagabundohitech.com

©2013-2015 | DMCA | Contact us